Zarówno w Polsce, jak i na całym świecie, rozwija się przemysł high-tech. Czym jest to spowodowane? Na czym opiera się przemysł wysokiej technologii i jakie są prognozy na najbliższe lata? Sprawdzamy.
- Podstawy przemysłu wysokiej technologii
- Sektory działalności high-tech
- Rozwój technopolii w Polsce i na świecie
Podstawy przemysłu wysokiej technologii
Jedną z gałęzi przemysłu jest high-tech, określany również przemysłem wysokiej technologii. Charakteryzuje się tym, że w procesie produkcji wykorzystywane są najnowsze osiągnięcia naukowe, techniczne oraz technologiczne. Ponadto gotowe wyroby powinny posiadać cechy innowacyjności, odróżniające je od standardowych produktów masowych.
Dynamiczny rozwój przemysłu high-tech można było zauważyć w latach 70. XX w. Wtedy zapoczątkowana została trzecia rewolucja przemysłowa, która bazowała na najnowszych dokonaniach. Moment ten stanowił punkt zwrotny, odchodząc od modelu produkcji masowej opartej na taśmach montażowych na rzecz elastycznych, zautomatyzowanych linii produkcyjnych sterowanych komputerowo.
Co istotne, przemysł wysokiej technologii w dużej mierze opiera się na badaniach naukowych, przeznaczany jest na nie spory kapitał — nierzadko przekraczający 10% przychodów firmy. Oprócz tego ważna jest automatyzacja i komputeryzacja produkcji, które pozwalają na precyzyjne wytwarzanie komponentów o mikrometrycznej dokładności. Współczesne zakłady high-tech często funkcjonują w środowiskach czystych (cleanrooms), gdzie kontrolowane są parametry takie jak temperatura, wilgotność czy stężenie cząstek w powietrzu.
Sektory działalności high-tech
Zarówno w Polsce, jak i na świecie, stale rozwijają się kolejne gałęzie przemysłu high-tech. Obecnie największy nacisk kładzie się na przemysł komputerowy, elektronikę oraz nanotechnologię. Dokonywane są nowe odkrycia w dziedzinie technologii lotniczej i kosmicznej, gdzie zastosowanie znajdują materiały kompozytowe o ekstremalnej wytrzymałości i niskiej wadze.
W tyle nie pozostaje przemysł farmaceutyczny i kosmetyczny, biotechnologia, inżynieria materiałowa. High-tech wkrada się również w świat medycyny, pojawia się np. optoelektronika stosowana w diagnostyce obrazowej, chirurgii laserowej czy systemach wspomagania życia.
Sektor chemiczny wykorzystuje zaawansowane procesy katalityczne oraz projektowanie molekularne, co pozwala na syntezę związków o precyzyjnie zaplanowanych właściwościach. Biotechnologia natomiast umożliwia produkcję leków biologicznych, enzymów przemysłowych czy modyfikowanych genetycznie mikroorganizmów wykorzystywanych w bioremediacji.
Co ciekawe, w przemyśle wysokiej technologii aktywnie działają zarówno duże, międzynarodowe firmy dysponujące własnymi laboratoriami badawczymi, jak i małe przedsiębiorstwa, które za cel wybrały sobie specyficzną niszę rynkową — często współpracując z ośrodkami akademickimi w ramach projektów spin-off.
Rozwój technopolii w Polsce i na świecie
Wraz z rozwojem przemysłu high-tech można zauważyć wyodrębnienie się technopolii. Są to okręgi przemysłowe, miasta, w których działają parki technologiczne i naukowe, tworząc ekosystem sprzyjający innowacjom. Najwięcej można ich znaleźć w USA, w tym najbardziej znaną Dolinę Krzemową w San Francisco, która stała się siedzibą wielu korporacji transnarodowych.
Swoje oddziały mają tam takie firmy jak Apple Inc., Google, Facebook, eBay, Intel, Hewlett-Packard, Yahoo!, SanDisk, Nvidia oraz Adobe System. Oprócz tego duże znaczenie w Stanach Zjednoczonych mają takie obszary jak Droga 128 w Bostonie — koncentrująca się na biotechnologii i robotyce — oraz Orange County w Los Angeles specjalizujące się w przemyśle lotniczym i obronnym.
W Wielkiej Brytanii wyróżnia się Silicon Glen w Edynburgu oraz Korytarz M4 w Londynie, gdzie skupiają się firmy z branży telekomunikacyjnej i oprogramowania. Natomiast Niemcy mogą pochwalić się technopolis Silicon Bawaria w Monachium, będącą centrum rozwoju technologii motoryzacyjnych i automatyki przemysłowej.
Również w Polsce ten sektor działalności się rozwija, choć na mniejszą skalę. Pierwszym technoparkiem był Poznański Park Naukowo-Technologiczny, oferujący infrastrukturę dla start-upów oraz firm z sektora ICT i automatyki. Łódź nie pozostaje w tyle, może się pochwalić Bionanoparkiem ukierunkowanym na nanotechnologię i biotechnologię medyczną oraz Łódzkim Regionalnym Parkiem Naukowo-Technologicznym wspierającym branżę tekstylną i logistyczną.
W Krakowie mieści się Krakowski Park Technologiczny, gdzie siedziby mają m.in. ComArch, Motorola i Shell, a także liczne centra badawczo-rozwojowe zajmujące się sztuczną inteligencją i analizą danych. Wrocław rozwija swój Park Technologiczny specjalizujący się w oprogramowaniu i elektryce samochodowej, podczas gdy Warszawa stawia na fintech i usługi chmurowe.
Trzeba jednak zwrócić uwagę na jedną rzecz — ze względu na konieczność stosowania nowych technologii oraz prowadzenia badań naukowych, przemysł high-tech jest kapitałochłonny. Z tego względu można zauważyć zależność między dynamiką rozwoju przemysłu wysokiej technologii a poziomem rozwoju ekonomicznego kraju. Państwa o niskich nakładach na sektor B+R rzadko osiągają przełomowe innowacje, ograniczając się do adaptacji rozwiązań wypracowanych w bardziej rozwiniętych ośrodkach.
Dodatkowym czynnikiem decydującym o sukcesie technopolii jest dostęp do wykwalifikowanych kadr — inżynierów, programistów, naukowców — oraz obecność renomowanych uczelni technicznych. Dlatego wiele parków technologicznych lokalizuje się w bezpośrednim sąsiedztwie uniwersytetów, co ułatwia transfer wiedzy i wspólne projekty badawcze. Kluczowe znaczenie ma również efektywne zarządzanie procesami produkcyjnymi, które w high-tech często opiera się na zaawansowanych systemach informatycznych koordynujących całość cyklu wytwórczego.