Jedną z podstaw działalności UE jest finansowanie poprzez dotacje, które mają być wsparciem dla rozwoju lokalnych przedsiębiorstw. Jednym z nich są dotacje na innowacje, które opierają się na szerokim pojęciu wsparcia – zarówno poprzez dodatkowe finansowanie, jak i uwzględnianie ulg. Jak dostać dofinansowanie z UE? Na co mogą być wydane te pieniądze?
- Czym są dotacje na innowacje
- Kto może ubiegać się o dofinansowanie
- Dostępne programy dotacji w Polsce
- Proces aplikowania o dotacje
Czym są dotacje na innowacje
Mówiąc o dotacjach na innowacje, warto zastanowić się nad tym pojęciem dokładniej, a konkretnie, zorientować co się pod nim kryje. W myśl przepisów UE, innowacje to działania mające na celu stworzenie całkowicie nowego lub ulepszenie istniejącego produktu, usługi lub procesu, a także wdrożenie nowych metod marketingowych lub organizacyjnych także w rozumieniu problemów społecznych i miejsc pracy.
W ten sposób otwiera się dość szerokie pole możliwości, dzięki czemu da się zarówno rozwinąć aktualne działania, jak i wdrożyć badania potrzebne do takiego rozwoju oraz wytworzenia nowych produktów. Jeżeli mamy pomysł na coś nowego, ale nie mamy potrzebnej infrastruktury, wówczas także jest to szansa dla nas. Fundusze europejskie mogą pokryć zarówno zakup sprzętu laboratoryjnego, jak i modernizację linii produkcyjnych czy przeprowadzenie szeroko zakrojonych testów rynkowych.
Definicja innowacyjności obejmuje nie tylko aspekty technologiczne, ale również zmiany w modelu biznesowym – wprowadzenie nowego kanału dystrybucji, zastosowanie wcześniej niestosowanej metody obsługi klienta czy reorganizacja struktur zarządzania mogą zostać uznane za innowację organizacyjną.
Kto może ubiegać się o dofinansowanie
Jest to program przeznaczony przede wszystkim dla przedsiębiorstw już działających na rynku, które chcą ulepszyć swoją dotychczasową pracę, jak i podjąć się wyzwania stworzenia czegoś nowego. Oczywiście trzeba przy tym udowodnić, że przedmiot takiego projektu nie występuje na rynku docelowym lub znacząco się różni od tych już oferowanych.
Podane czynniki są więc tutaj podstawowe, warto też pamiętać, że UE określa sumę dofinansowania, ale to od rządu zależeć będzie, jak zostaną one wykorzystane. Nie wszystkie projekty zakwalifikują się automatycznie – komisje oceniające przyglądają się szczegółowo innowacyjności pomysłu, jego wartości dodanej dla rynku oraz potencjałowi komercyjnemu. Im wyraźniejsza luka w dotychczasowej ofercie rynkowej, tym większe szanse na pozytywną decyzję.
Na wsparcie z Unii mogą liczyć tutaj: projekty badawczo-rozwojowe, inwestycje w infrastrukturę, wdrożenie wyników projektów badawczo-rozwojowych w firmie, a także wdrożenie innowacji w przedsiębiorstwach. Każdy z tych obszarów dotyczy innego programu realizowanego przez rząd krajowy. W ramach tych kategorii objęte są także wydatki na zatrudnienie wysoko wykwalifikowanych specjalistów, nabycie lub licencjonowanie patentów, certyfikację nowego produktu oraz działania promocyjne wprowadzające nowość na rynek.
Dodatkowym atutem jest wielkość przedsiębiorstwa – mikro, małe i średnie firmy mogą otrzymać wyższe poziomy dofinansowania niż duże korporacje, co ma wyrównywać szanse konkurencyjne i wspierać rozwój sektora MŚP.
Dostępne programy dotacji w Polsce
Unia Europejska w ramach swoich działań przekazuje pieniądze z przeznaczeniem na innowacje, ale to rząd danego kraju nimi dysponuje, tworząc tym samym swoje własne programy lokalne. W Polsce co roku otwierane są nowe projekty z określoną pulą pieniędzy przeznaczonych na konkretne cele do realizowania w danym obszarze. Kierowane mogą być też do różnych grup przedsiębiorców w zależności od województwa, miasta czy wielkości samej firmy.
Wyróżnia się tutaj następujące programy:
- Program Inteligentny Rozwój (POIR) – skupia się na wsparciu prac badawczo-rozwojowych, komercjalizacji wyników badań oraz usługach proinnowacyjnych dla firm, z naciskiem na współpracę nauki z biznesem
- Program Polska Wschodnia – skierowany do przedsiębiorstw z województw: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego, ma na celu wyrównywanie dysproporcji gospodarczych poprzez wsparcie innowacyjnych inwestycji
- Regionalne Programy Operacyjne (RPO) – dla każdego województwa opracowywane są indywidualne priorytety i zakres wsparcia, co pozwala dostosować dotacje do specyfiki lokalnego rynku i potrzeb regionalnych podmiotów
Otrzymanie dotacji rozstrzyga się za pomocą konkursów. Firmy wysyłają wnioski wraz z planem działań i na tej podstawie określa się, który projekt będzie najlepszy. Ocenie podlegają m.in. innowacyjność rozwiązania, realność harmonogramu, kompetencje zespołu projektowego oraz efekt ekonomiczny i społeczny przewidywany po zakończeniu działań.
Warto zwrócić uwagę, że poszczególne programy różnią się nie tylko zakresem tematycznym, ale także poziomem dofinansowania – w zależności od charakteru projektu można uzyskać od 50% do nawet 85% kosztów kwalifikowanych. Dodatkowo, niektóre konkursy wymagają wkładu własnego w formie pieniężnej, podczas gdy inne akceptują wkład rzeczowy, np. wyposażenie czy godziny pracy pracowników.
Proces aplikowania o dotacje
W pierwszej kolejności należy dobrze zapoznać się z aktualnymi programami oferowanymi w ramach dotacji. Warto śledzić harmonogramy naborów publikowane na stronach internetowych instytucji zarządzających funduszami – niektóre konkursy otwierane są raz w roku, inne mają nabory ciągłe.
Następnie trzeba przygotować dokładny projekt, w którym wypisuje się, co zamierza się zrobić i ile to zajmie czasu. Wszystkie szczegóły należy uwzględnić we wniosku, który wysyła się do odpowiedniej instytucji, właściwej dla danego programu. W praktyce oznacza to nie tylko opisanie celu i zakresu działań, ale także przygotowanie budżetu z rozbiciem na poszczególne pozycje kosztowe, określenie wskaźników osiągnięcia celów oraz uzasadnienie, dlaczego projekt wymaga wsparcia publicznego.
Dobrze przygotowany wniosek powinien zawierać:
- Szczegółowy opis stanu wyjściowego firmy i luki rynkowej, którą zamierza się wypełnić
- Plan wdrożenia innowacji z uwzględnieniem etapów pośrednich i kamieni milowych
- Analizę konkurencji i wskazanie unikalności planowanego rozwiązania
- Realny harmonogram rzeczowo-finansowy z podziałem na kwartały lub miesiące
- Ocenę ryzyka projektu oraz sposoby minimalizacji zagrożeń
- Plan komercjalizacji wyników, jeśli dotyczy
Jeżeli nie wiemy, czy kwalifikujemy się do dotacji, warto skorzystać ze wsparcia Punktów Informacyjnych Funduszy Unijnych, które dostępne są w wielu miastach. Można tam uzyskać właściwe informacje na ten temat, a także pomoc przy składaniu i rozliczaniu wniosków. Oferują one nie tylko konsultacje merytoryczne, ale także szkolenia z zakresu przygotowania dokumentacji projektowej i zarządzania projektami dofinansowanymi ze środków UE.
Przed złożeniem wniosku można również skorzystać z prywatnych firm doradczych specjalizujących się w pozyskiwaniu funduszy unijnych – choć wiąże się to z dodatkowymi kosztami, profesjonalnie przygotowany wniosek znacząco zwiększa szanse powodzenia w konkursie. Pamiętać należy, że po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorca zobowiązuje się do regularnego raportowania postępów oraz ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu zgodnie z harmonogramem i budżetem.